Sudoku'da Kilitli Adaylar (Locked Candidates)

Kilitli adaylar nedir?

Kilitli adaylar, bir rakamın bir birimdeki konumlarının başka bir birimi de bağladığı durumdur. İki biçimi vardır:

• Kutudan hatta (işaretleme): Bir kutuda bir rakamın girebileceği hücrelerin hepsi tek bir satırda (ya da sütunda) toplanmışsa, o rakam o satırın kutu dışındaki hücrelerinden elenir.
• Hattan kutuya (iddia): Bir satırda (ya da sütunda) bir rakamın girebileceği hücrelerin hepsi tek bir kutuda toplanmışsa, o rakam o kutunun satır dışındaki hücrelerinden elenir.

İki biçim de aynı sezgiye dayanır: rakam henüz yerleşmese de, konumu iki birimin kesişimine hapsolmuştur.

Deseni tanı

Aşağıdaki şema, kutudan hatta biçimini gösterir. Sol üst kutuda 2 rakamı yalnızca bir sütuna (mavi hücreler) sığabiliyor:

2, bu kutuda kesinlikle o sütunda olacağından, aynı sütunun kutu dışındaki hücrelerinde bulunamaz. Bu yüzden oralardaki 2 adayları (kırmızı, üzeri çizili) elenir. Rakamı henüz bir yere yazmadık; ama gidebileceği alanı daralttık.

Neden işe yarar?

Kutudaki 2'nin nereye gideceğini bilmiyoruz — ama hangi sütunda olacağını biliyoruz. O sütunun bir parçası kutunun içinde, geri kalanı dışında. Kutu, 2'yi bu sütuna "kilitlediği" için, sütunun geri kalanı 2 için kapanır. Hattan kutuya biçimi de aynıdır, sadece kutuyla hattın rolleri yer değiştirir. Bu teknik nadiren bir hücre doldurur; onun yerine adayları temizleyerek daha güçlü tekniklerin önünü açar.

Adım adım: gerçek bir bulmacada

Aşağıdaki interaktif çözüm, kendi üretecimizin çıkardığı gerçek bir zor sudokudan alınmıştır ve tekniği üç adımda gösterir: önce tıkanan tahta (adaylar işaretli), sonra kilitli adaylar tekniğinin uygulanışı (mavi hücreler rakamın kutu içinde sıkıştığı hattı, kırmızı ve üzeri çizili rakamlar da hattın geri kalanından elenen adayları gösterir), en sonda da sonuç. İleri/Geri düğmeleriyle adımlar arasında gezebilir, ⏮ ile başa dönebilirsiniz.

{
  "schemaVersion": 1,
  "meta": {"mode": "focused", "focusTechnique": "LOCKED_CANDIDATES"},
  "givens": [".4.6..5.2", "57...8..6", "6.....91.", ".28....35", "..5..1...", "...5.71..", "......873", "....4....", ".5.71...9"],
  "solution": ["341679582", "579128346", "682354917", "128496735", "735281694", "496537128", "214965873", "967843251", "853712469"],
  "steps": [
    {"index": 0, "technique": "BOARD", "kind": "board", "values": [".4167.582", "57.1.8346", "68....917", "128...735", "7.5.81..4", "...5.71.8", ".1....873", "..784..51", "85.71.4.9"], "candidates": ["39", "", "", "", "", "39", "", "", "", "", "", "29", "", "29", "", "", "", "", "", "", "23", "234", "235", "2345", "", "", "", "", "", "", "49", "69", "469", "", "", "", "", "369", "", "23", "", "", "26", "269", "", "349", "369", "3469", "", "23", "", "", "269", "", "249", "", "2469", "29", "2569", "2569", "", "", "", "239", "369", "", "", "", "2369", "26", "", "", "", "", "236", "", "", "236", "", "26", ""], "change": {}, "caption": "Bu noktada kolay hamle kalmadı — her boş hücrenin adayları işaretli."},
    {"index": 1, "technique": "LOCKED_CANDIDATES", "kind": "elimination", "values": [".4167.582", "57.1.8346", "68....917", "128...735", "7.5.81..4", "...5.71.8", ".1....873", "..784..51", "85.71.4.9"], "candidates": ["39", "", "", "", "", "39", "", "", "", "", "", "29", "", "29", "", "", "", "", "", "", "23", "234", "235", "2345", "", "", "", "", "", "", "49", "69", "469", "", "", "", "", "369", "", "23", "", "", "26", "269", "", "349", "369", "3469", "", "23", "", "", "269", "", "249", "", "2469", "29", "2569", "2569", "", "", "", "239", "369", "", "", "", "2369", "26", "", "", "", "", "236", "", "", "236", "", "26", ""], "change": {"eliminated": [{"row": 6, "col": 2, "digit": 2}, {"row": 8, "col": 2, "digit": 2}], "highlight": {"digits": [2], "cells": [{"row": 2, "col": 2}, {"row": 1, "col": 2}]}}, "caption": "Kilitli adaylar (2): mavi hücreler deseni kuruyor, kırmızı adaylar elenir."},
    {"index": 2, "technique": "BOARD", "kind": "board", "values": [".4167.582", "57.1.8346", "68....917", "128...735", "7.5.81..4", "...5.71.8", ".1....873", "..784..51", "85.71.4.9"], "candidates": ["39", "", "", "", "", "39", "", "", "", "", "", "29", "", "29", "", "", "", "", "", "", "23", "234", "235", "2345", "", "", "", "", "", "", "49", "69", "469", "", "", "", "", "369", "", "23", "", "", "26", "269", "", "349", "369", "3469", "", "23", "", "", "269", "", "249", "", "469", "29", "2569", "2569", "", "", "", "239", "369", "", "", "", "2369", "26", "", "", "", "", "36", "", "", "236", "", "26", ""], "change": {}, "caption": "Kilitli adaylar sonrası: 2 adayları elendi, tahta yeniden açıldı."}
  ]
}

Kilitli adayları ararken bir kutu seçip her rakamın o kutuda hangi hücrelere sığdığına bakın. Bir rakam tek bir satıra ya da sütuna sıkışıyorsa, o hattı kutu dışında temizleyebilirsiniz.

Sıradaki adım

Buraya kadarki teknikler tek bir birime bakıyordu. Sıradaki adım X-Wing, ilk kez iki farklı satır ve sütunu birlikte ele alan tekniktir: bir rakam iki satırda aynı iki sütuna sıkışınca bir dikdörtgen oluşur ve kesişen sütunlar temizlenir. Onu Sudoku'da X-Wing Tekniği yazısında ele alıyoruz.

Alıştırmak için zor bir sudoku yazdırın ve tıkandığınızda kutuları tek tek tarayın. Kilitli adaylar, doğrudan rakam vermese de bulmacayı yeniden akıtan sessiz bir araçtır.

Sudoku bulmacalarına göz atın ve kilitli adaylar tekniğini gerçek bulmacalarda deneyin.