Sudoku'da X-Wing Tekniği

X-Wing nedir?

X-Wing, sudokunun ileri seviye tekniklerinden biridir. Çıplak tekli, gizli tekli ve altküme tekniklerini öğrendikten sonra sıra buna gelir — bir tahtayı bu daha basit araçlarla ilerletemez hâle geldiğinizde iş görür. Adını, oluşturduğu dikdörtgen şekilden alır.

Fikir tek bir rakam üzerine kuruludur. Bir rakamı ele alın ve onu yalnızca ikişer hücreye sığdırabildiğiniz iki satır bulun. Eğer bu iki satırdaki konumlar aynı iki sütuna denk geliyorsa, dört köşesi bu rakamın adayı olan bir dikdörtgen elde edersiniz. İşte bu bir X-Wing'dir.

Deseni tanı

Bir X-Wing'i yakalamak için tek bir rakama odaklanın. Aşağıdaki şema, 2 rakamı için tipik bir X-Wing'i gösterir: mavi köşeler, 2'nin yalnızca iki sütuna sığdığı iki satırı işaretler; kesikli çizgi bu dört köşenin oluşturduğu dikdörtgendir.

Dikdörtgen kurulunca, aynı iki satırın geri kalanındaki 2 adayları (kırmızıyla, üzeri çizili) elenir. Aşağıdaki interaktif çözümde tam da bu deseni — aynı köşeleri — gerçek bir bulmaca içinde göreceksiniz.

Neden işe yarar?

Dikdörtgenin köşelerini düşünün. O iki satırda rakam kesinlikle bu iki sütundan birinde olacak — başka yeri yok. Dolayısıyla aynı iki sütunun geri kalan hücrelerinde o rakam bulunamaz: satırlar rakamı zaten bu sütunlara "rezerve" etmiştir. Bu da, o iki sütun boyunca başka hücrelerden aynı adayı silmenizi sağlar. Genellikle bu silme, tıkanan tahtayı yeniden açar.

Adım adım: gerçek bir bulmacada

Aşağıdaki interaktif çözüm, kendi üretecimizin çıkardığı gerçek bir Çok Zor sudokudan alınmıştır ve tekniği üç adımda gösterir: önce tıkanan tahta (tüm adaylar işaretli), sonra X-Wing'in uygulanışı (mavi köşeler deseni kurar, aynı satırlardaki kırmızı üzeri çizili 2 adayları elenir), en sonda da sonuç. İleri/Geri düğmeleriyle adımlar arasında gezebilir, ⏮ ile başa dönebilirsiniz.

{
  "schemaVersion": 1,
  "meta": {"mode": "focused", "focusTechnique": "X_WING"},
  "givens": ["....94..2", ".6.......", ".2.....5.", "..5...3.1", "4.3..67..", ".....8..4", ".....9..8", "1.67.....", "..95.31.."],
  "solution": ["351694872", "968275413", "724831956", "285947361", "493126785", "617358294", "572419638", "136782549", "849563127"],
  "steps": [
    {"index": 0, "technique": "BOARD", "kind": "board", "values": ["....94..2", ".6...5...", ".2...1.5.", "..5..73.1", "4.3..67..", ".....8..4", ".....9..8", "1.67.2...", "..95.31.."], "candidates": ["357", "1357", "178", "368", "", "", "68", "1367", "", "379", "", "1478", "238", "237", "", "489", "13479", "379", "379", "", "478", "368", "367", "", "4689", "", "3679", "268", "89", "", "249", "24", "", "", "2689", "", "", "189", "", "129", "125", "", "", "289", "59", "267", "179", "127", "1239", "1235", "", "2569", "269", "", "2357", "3457", "27", "146", "146", "", "2456", "23467", "", "", "3458", "", "", "48", "", "459", "349", "359", "278", "478", "", "", "468", "", "", "2467", "67"], "change": {}, "caption": "Bu noktada kolay hamle kalmadı — her boş hücrenin adayları işaretli."},
    {"index": 1, "technique": "X_WING", "kind": "elimination", "values": ["....94..2", ".6...5...", ".2...1.5.", "..5..73.1", "4.3..67..", ".....8..4", ".....9..8", "1.67.2...", "..95.31.."], "candidates": ["357", "1357", "178", "368", "", "", "68", "1367", "", "379", "", "1478", "238", "237", "", "489", "13479", "379", "379", "", "478", "368", "367", "", "4689", "", "3679", "268", "89", "", "249", "24", "", "", "2689", "", "", "189", "", "129", "125", "", "", "289", "59", "267", "179", "127", "1239", "1235", "", "2569", "269", "", "2357", "3457", "27", "146", "146", "", "2456", "23467", "", "", "3458", "", "", "48", "", "459", "349", "359", "278", "478", "", "", "468", "", "", "2467", "67"], "change": {"eliminated": [{"row": 5, "col": 0, "digit": 2}, {"row": 5, "col": 3, "digit": 2}, {"row": 5, "col": 4, "digit": 2}, {"row": 5, "col": 7, "digit": 2}, {"row": 6, "col": 0, "digit": 2}, {"row": 6, "col": 7, "digit": 2}], "highlight": {"digits": [2], "cells": [{"row": 5, "col": 2}, {"row": 5, "col": 6}, {"row": 6, "col": 2}, {"row": 6, "col": 6}]}}, "caption": "X-Wing (2): mavi hücreler deseni kuruyor, kırmızı adaylar elenir."},
    {"index": 2, "technique": "BOARD", "kind": "board", "values": ["....94..2", ".6...5...", ".2...1.5.", "..5..73.1", "4.3..67..", ".....8..4", ".....9..8", "1.67.2...", "..95.31.."], "candidates": ["357", "1357", "178", "368", "", "", "68", "1367", "", "379", "", "1478", "238", "237", "", "489", "13479", "379", "379", "", "478", "368", "367", "", "4689", "", "3679", "268", "89", "", "249", "24", "", "", "2689", "", "", "189", "", "129", "125", "", "", "289", "59", "67", "179", "127", "139", "135", "", "2569", "69", "", "357", "3457", "27", "146", "146", "", "2456", "3467", "", "", "3458", "", "", "48", "", "459", "349", "359", "278", "478", "", "", "468", "", "", "2467", "67"], "change": {}, "caption": "X-Wing sonrası: 2 adayları elendi, tahta yeniden açıldı."}
  ]
}

Bu bulmacada teknik, 2 rakamı üzerinde çalışır: iki satırda 2'nin sığabildiği konumlar aynı iki sütunda kilitlenir ve bu sütunların diğer hücrelerinden 2 adayı elenir. Kırmızıyla üzeri çizili küçük rakamlar, tam da elenen adaylardır.

Sıradaki adım

X-Wing'i kavradıysanız, onun üç sıralı büyük kardeşi Swordfish sizi zorlamayacaktır: aynı mantık, iki yerine üç satır ve üç sütunla kurulur. Onu da Sudoku'da Swordfish Tekniği yazısında ele alıyoruz.

Alıştırmak için zor bir sudoku yazdırın ve tek bir rakamı seçip satır satır tarayın — X-Wing gözünüze çarpmaya başlayınca çözüm hızlanır.

Sudoku bulmacalarına göz atın ve ileri teknikleri gerçek bulmacalarda deneyin.